Phiên bản website chạy thử nghiệm

Tổng hợp một số quan điểm của các học giả tại hội nghị Biển Đông

Ngày 5/6, Viện Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) của Mỹ tổ chức Hội thảo “Kiềm chế căng thẳng tại Biển Ðông” với mục đích tìm hiểu các nguyên nhân gây nên tình trạng căng thẳng, giải pháp kềm chế căng thẳng và các đề nghị hợp tác khai thác tại Biển Ðông. Hội thảo diễn ra trong 2 ngày tại hội trường của CSIS ở Washington DC với sự tham gia của gần 200 người với nhiều học giả, luật gia, giáo sư, nhà ngoại giao, giới quân sự, đến từ các quốc gia đang có tranh chấp tại Biển Ðông. Lập trường quan điểm của các đại biểu tham dự hội nghị cũng nêu bật vai trò của luật pháp quốc tế trong quản lý tranh chấp, từ đó, khuyến nghị chính sách để tăng cường hợp tác trên Biển Đông.

Quan điểm và ý kiến của các đại biểu tham dự Hội nghị

- Quyền Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á - Thái Bình Dương Joseph Y. Yun khẳng định, Mỹ không đứng về bên nào trong các yêu sách và tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải. Tuy nhiên, các yêu sách này cần phải dựa trên luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về Luật Biển (UNCLOS). Mỹ có lợi ích to lớn từ cách thức giải quyết tranh chấp của các bên liên quan. Lợi ích của Mỹ là tự do hàng hải trên Biển Đông và việc khai thác tài nguyên Biển Đông một cách hợp pháp. Mỹ không ủng hộ việc sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp; các bên liên quan cần giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình như đàm phán ngoại giao, hòa giải với sự trợ giúp của bên thứ ba hoặc trọng tài quốc tế. Mỹ hy vọng Trung Quốc và ASEAN sẽ sớm khởi động các cuộc thảo luận về Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) nhằm giải quyết tranh chấp. Theo ông, Trung Quốc và ASEAN đã đạt được những bước tiến nhất định trong cuộc họp cấp chuyên viên ở thủ đô Băng Cốc (Thái Lan) vừa qua và hy vọng hai bên có thể bắt đầu thảo luận chính thức về COC vào một thời điểm nào đó trong năm nay. Ông nhấn mạnh, COC là điểm mấu chốt mang lại giải pháp hòa bình cho các tranh chấp và ngăn chặn xung đột xảy ra ở Biển Đông.

Ông Joseph Y. Yun - quyền Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á - Thái Bình Dương(phải) tại hội thảo - Ảnh: CSISÔng Joseph Y. Yun - quyền Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á - Thái Bình Dương(phải) tại hội thảo - Ảnh: CSIS

- Ông Gregory Poling, học giả của CSIS, mở đầu chương trình hội thảo bằng bài thuyết trình có chủ đề “Xác định các giới hạn của tranh chấp Biển Ðông”. Bài viết có đoạn: “Niềm tin, sự thực hiện những nhượng bộ cần thiết để thúc đẩy quá trình thương lượng liên quan đến các tranh chấp biển đảo hoàn toàn không tồn tại ở khu vực này”.

Ðịnh nghĩa rõ các khu vực tranh chấp là điều cần thiết, theo ông Poling, “và chính các định nghĩa ấy đóng vai trò tối quan trọng giúp kiềm chế căng thăng trong khu vực”. Ông Poling, thông qua tài liệu từ các nghiên cứu về luật biển và dữ liệu được phổ biến công khai, đã vẽ một bản đồ thể hiện diện tích tối đa của khu vực đang có tranh chấp trên Biển Ðông. Ðiều thú vị là, diện tích tối đa mà ông Poling vẽ nên lại “nhỏ hơn diện tích nằm bên trong đường lưỡi bò” của Trung Quốc. Sự khác biệt vừa nêu, thêm vào những khác biệt khác, theo ông Poling, là “cốt lõi để tìm ra giải pháp cho Biển Ðông”. Ông rằng, giải pháp tích cực nhất cho khu vực tranh chấp tại Biển Ðông là, trong khi chưa cần phải giải quyết vấn đề chủ quyền, các bên cần hợp tác.

Những tranh chấp trong vùng, vốn xuất xứ từ việc Trung Quốc nằng nặc đòi hỏi chủ quyền gần như toàn bộ Biển Ðông (nhưng không đưa ra được một bằng chứng pháp lý nào), dẫn đến các tranh chấp về tài nguyên trong lòng biển. Sự kiện công ty dầu khí CNOOC mang đấu thầu các lô khai thác dầu và khí thiên nhiên hồi tháng 6/2012 là một ví dụ: Các lô này đều nằm gọn trong thềm lục địa Việt Nam trong khi lô gần nhất cũng đã cách Trung Quốc đến... 230 hải lý.

- Ông Alexander Metelitsa, kinh tế gia thuộc Bộ Năng Lượng Mỹ, cho rằng trữ lượng năng lượng dưới lòng Biển Ðông không lớn. Nếu so sánh cung và cầu về năng lượng cho các nước trong khu vực, thì rõ ràng năng lượng không phải là lý do để tranh chấp. Theo ông lý do chính là do “năng lượng trên mặt biển,” tức đường vận chuyển năng lượng đi qua khu vực này. Ông Metelitsa khẳng định: “Mậu dịch thông qua đường hàng hải mới là điểm xuất phát của tranh chấp”. và ông cho rằng việc “xây dựng một đường ống dẫn dầu xuyên qua các quốc gia có tranh chấp cũng là phương cách hợp tác”.

- Ông Murray Hiebert, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Chiến lược (Center for Strategic and International Studies - CSIS), tập trung vào tài nguyên hải sản của Biển Ðông. Ông Hiebert đã từng thăm tỉnh Quảng Ngãi (Việt Nam) cho biết ông đã “từng gặp những ngư dân bị Trung Quốc đốt tàu”. Ông nói: “Ngư dân Việt Nam thiệt thòi nhất, vì bị tất cả các nước đe dọa”.

- Ông Patrick Cronin, thuộc Trung tâm An ninh Mỹ, thì cho rằng cần xây dựng các định chế giám sát chung để giảm thiểu căng thẳng và ngăn chặn sự leo thang của tranh chấp. Ông nói, vụ Phi-líp-pin bắn chết một ngư dân Ðài Loan hồi gần đây là một ví dụ để cảnh tỉnh.

- Peter Dutton, Giáo sư nghiên cứu chiến lược và là Giám đốc Viện nghiên cứu hàng hải Trung Quốc tại Học viện Chiến tranh hải quân Mỹ cho biết trong buổi hội thảo tại Trung tâm nghiên cứu Chiến lược quốc tế (CSIS) tại Washington DC rằng Trung Quốc đã không thông qua đầy đủ các quy định của UNCLOS. Thay vì để UNCLOS và Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) giải quyết các tranh chấp trong khu vực Biển Đông, Trung Quốc đã sử dụng sức ép phi quân sự tại Biển Đông kể từ năm 2008 để tuyên bố yêu sách của mình. "Không phải lịch sử, không phải quyền lực mà phải là luật pháp quốc tế nên được sử dụng để quyết định các vấn đề ở Biển Đông", Giáo sư Peter Dutton nhấn mạnh, "Sức mạnh đáng kể nhất của một điều luật, điều ước quốc tế là thiết lập các chuẩn mực và hành vi được mong đợi".

- Antonio Carpio một chuyên gia về luật cho rằng tuyên bố "chủ quyền" của Trung Quốc ở Biển Đông với đường 9 đoạn (còn gọi là đường lưỡi bò, đường chữ U) nhằm biến Biển Đông thành ao nhà của Trung Quốc, cho phép Trung Quốc đơn phương xâm phạm những gì thuộc về các quốc gia ven Biển Đông có chủ quyền khác là một thách thức với UNCLOS. "Đơn giản tuyên bố đường 9 đoạn của Trung Quốc không thể tồn tại cùng UNCLOS bởi cái nọ sẽ triệt tiêu cái kia", Carpio nói, "việc duy trì tuyên bố đường 9 đoạn của Trung Quốc sẽ xóa sạch những tiến bộ của Luật Biển".

- Bà Bonnie Glaser, cố vấn cấp cao của CSIS về châu Á cho rằng các quốc gia nên đưa tranh chấp BIển Đông ra tòa án quốc tế.

Quan điểm và ý kiến của đại diện một số nước đang có tranh chấp

- Tiến sĩ Trần Trường Thủy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Biển Đông thuộc Học viện Ngoại giao, đại diện Việt Nam nêu hàng loạt sự kiện trên Biển Ðông, cho thấy sự tương phản giữa hành động của Trung Quốc với Việt Nam và các quốc gia khác. Qua đó, Tiến sĩ Thủy đưa ra một vài kết luận: Trung Quốc đang khống chế Biển Ðông; các quốc gia nhỏ trong vùng ngày càng đoàn kết; ảnh hưởng của Trung Quốc tại Biển Ðông càng lớn thì quyền lợi của Mỹ càng lớn...

- Đại diện của Phi-lip-pin, Giáo sư De Castro tại Đại học De La Salle University thì khẳng định Phi-lip-pin cần thiết phải mang tranh chấp ra trước tòa án quốc tế. Ông cũng đưa ra lý thuyết, nếu Trung Quốc thành công trong tranh chấp với Phi-lip-pin tại Scarborough, Bắc Kinh sẽ tiếp tục lấn chiếm các đảo khác với chiến thuật tương tự.

- Đại diện của Trung Quốc, ông Shicun Giám đốc Viện Nghiên Cứu Quốc Gia về Biển cho rằng “nhiều nước lợi dụng cơ hội để áp lực Trung Quốc, đòi quốc tế hóa chuyện Biển Ðông, làm phức tạp nhiều chuyện”. Trong khi đó, vẫn theo ông Shicun, Bắc Kinh “chỉ muốn hòa bình, chưa bao giờ trực diện với ai và chưa bao giờ đòi hỏi chủ quyền trên toàn bộ Biển Ðông”.

- Tiến sĩ Yann-Huei Song, chuyên viên nghiên cứu thuộc Viện Nghiên Cứu Âu-Mỹ, đại diện của Đài Loan có ý kiến khiến cử tọa để ý, là lời kêu gọi Trung Quốc tìm cách để Ðài Loan cùng tham gia trong các tranh chấp biển đảo. Ông Song nói là các tranh chấp của Ðài Loan tương đồng với Trung Quốc, nhưng “thái độ, cách tiếp cận và giải pháp mang tính hợp tác hơn”. Trong khi đó, cử tọa thì cho rằng Ðài Bắc sẽ thiên vị Bắc Kinh trong các tranh chấp này./.

Theo biengioilanhtho.gov.vn